In twee langverwachte beslissingen van 21 oktober 2015 heeft de Europese Commissie geoordeeld dat de preferentiële belastingregimes (‘rulings’) ten voordele van Starbucks en Fiat niet verenigbaar zijn met de regels inzake staatssteun. Een revolutionair verdict met verstrekkende gevolgen, vermits beide ondernemingen de vele miljoenen onrechtmatige steun thans moeten terugbetalen.
Nationale overheden zijn vaak bereid om verregaande toegevingen te doen om investeringen aan te trekken of te verankeren. Een gekend fenomeen is uiteraard de toekenning van subsidies aan ondernemingen die in een bepaalde sector (zie bijvoorbeeld steun voor onderzoek en ontwikkeling) of in een bepaalde regio (zie bijvoorbeeld regionale investeringssteun) actief zijn.
Vaak zijn de voordelen die aan ondernemingen worden toegekend evenwel heel wat subtieler. In die categorie behoren onder andere de preferentiële belastingtarieven die aan individuele ondernemingen worden toegekend. Door middel van fiscale ‘rulings’ kunnen ondernemingen immers een voorafgaande bindende beslissing bekomen omtrent de toepassing van de belastingwetten op een bepaalde situatie of verrichting die op fiscaal vlak nog geen uitwerking heeft gehad. In deze ‘rulings’ wordt veelal een bepaald gunsttarief afgesproken, zonder dat daar publiek veel ruchtbaarheid wordt aan gegeven. In het Engels worden dergelijke beslissingen dan ook heel passend aangeduid als ‘sweetheart tax deals’.
Mede als gevolg van de LuxLeaks onthullingen heeft de Europese Commissie vorig jaar evenwel een onderzoek gestart omtrent deze ‘tax rulings’. De Europese mededingingsautoriteit meent dat deze preferentiële belastingtarieven mogelijk in strijd zijn met de Europese regels inzake staatssteun en heeft dan ook de formele onderzoeksprocedure geopend met betrekking tot een aantal ‘rulings’ die de Europese lidstaten hebben goedgekeurd. De meest in het oog springende zaken zijn uiteraard die tegen de grote multinationals Apple, Starbucks, Fiat en Amazon. Het onderzoek van de Europese Commissie gaat evenwel veel breder. Momenteel worden meer dan 100 zaken in 21 landen onderzocht. Ook het Belgische ‘ruling’-systeem voor overwinst maakt thans het voorwerp uit van een formeel onderzoek. Volgens de Europese Commissie lijkt deze belastingregeling alleen aan bepaalde multinationals substantiële belastingverminderingen toe te kennen die op zichzelf staande ondernemingen niet zouden kunnen krijgen.
Op 21 oktober 2015 heeft de Europese Commissie haar onderzoek betreffende Starbucks in Nederland en Fiat in Luxemburg afgerond. In haar beslissingen komt de Europese Commissie tot de conclusie dat er inderdaad sprake is van onrechtmatige staatssteun die bovendien niet verenigbaar is met de interne markt. Bijgevolg zijn Starbucks en Fiat ertoe gehouden om de steun die zij hebben ontvangen aan de betrokken lidstaten terug te betalen, inclusief een onrechtmatigheidsrente.
Het valt niet te betwijfelen dat Starbucks en Fiat deze beslissingen voor het Hof van Justitie van de Europese Unie zullen aanvechten. De inzet is dan ook zeer hoog. Bovendien is de staatssteunrechterlijke kwalificatie van de ‘tax rulings’ nog nooit eerder getest, zodat er ongetwijfeld vragen zullen worden gesteld over de selectiviteit van dergelijke ‘rulings’ en over het feit of de nationale overheden in deze zaken al dan niet zijn opgetreden als een private schuldeiser.
Niettemin zijn deze beslissingen een belangrijk signaal en dit niet alleen voor de andere zaken die momenteel nog door de Europese Commissie worden onderzocht, maar ook voor het belang van staatssteun in de bredere Europese context. Inderdaad, daar waar de regels inzake staatssteun lange tijd het vreemde en veelal onbekende onderdeel waren van het Europese mededingingsbeleid, dient te worden vastgesteld dat de Europese Commissie deze regels meer en meer gebruikt om als het ware een eigen beleid te voeren betreffende materies die politiek gevoelig liggen of waar geen Europese consensus bestaat. Wij hebben dit reeds vastgesteld op het vlak van milieubescherming en stellen dit nu opnieuw vast op het vlak van fiscaliteit.
Voor meer informatie kunt de persmededeling van de Europese Commissie raadplegen. Indien u bijkomende vragen heeft omtrent de mogelijke impact van deze nieuwe ontwikkeling op uw organisatie, kunt u ook steeds contact opnemen met onze experten inzake staatssteun Pierre de Bandt en/of Jeroen Dewispelaere.